NOWE PROGRAMY PROFILAKTYCZNE WOW NFZ
INFORMACJA DLA ŚWIADCZENIOBIORCÓW

Od 1 września świadczeniodawcy wielkopolscy realizują dwa nowe programy profilaktyczne, finansowane przez Wielkopolski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia: Program wczesnej diagnostyki i leczenia jaskry oraz Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży.

Jaskrą nazywa się grupę chorób oczu, charakteryzujących się postępującym zanikiem nerwu wzrokowego. Niektóre z tych chorób bądź predyspozycje do nich są dziedziczne. Nieleczona jaskra zawsze prowadzi do nieodwracalnej utraty wzroku; wczesne wykrycie choroby, jej prawidłowe monitorowanie i leczenie pozwala zachować użyteczną ostrość wzroku.
Jaskra, według Światowej Organizacji Zdrowia, to problem doniosły społecznie: jest przyczyną 15 proc. wszystkich przypadków ślepoty. Przyjmuje się, że na świecie choruje na nią ok. 70 mln ludzi, oraz, że do 2000 roku spowodowała ona ślepotę u niemal 7 mln osób. W Polsce problem ten dotyczy co najmniej 380 tys. ludzi. Jest więc to choroba cywilizacyjna.
Wczesne wykrycie jaskry pozwala podjąć leczenie, mające na celu przede wszystkim obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Pozwala to zahamować rozwój choroby i zachować u pacjenta ostrość wzroku gwarantującą mu dobrą jakość życia.
Finansowany przez WOW NFZ Program wczesnej diagnostyki i leczenia jaskry adresowany jest do osób w wieku powyżej 35 roku życia, u których nie przeprowadzono badania okulistycznego ciągu ostatnich 24 miesięcy (i u których nie wykryto jaskry już wcześniej). Pierwszy etap przewiduje wykonanie szczegółowych badań, które pozwolą stwierdzić, czy u danego pacjenta występują objawy choroby bądź czynniki ryzyka. W pierwszym przypadku pacjent zostanie skierowany do drugiego etapu badań na dalszą diagnostykę i ewentualne leczenie. W drugim przypadku lekarz zaleci ponowne badanie po 12 miesiącach. Przy prawidłowym wyniku badania i braku czynników ryzyka następne badanie zaleca się po 24 miesiącach.

Zgodnie z ustawą o chorobach zakaźnych i zakażeniach kobiety w ciąży, które były narażone na zakażenie wirusem HIV, a także noworodki urodzone przez matki zakażone HIV podlegają obowiązkowi badania pod kątem tego zakażenia. W praktyce jednak takich badań nie wykonuje się wiele. Jest to m.in. wynik funkcjonowania w społeczeństwie błędnych stereotypów o możliwości zakażenia jedynie w tzw. grupach ryzyka oraz braku odniesienia ryzyka zakażenia do własnej osoby. W rezultacie późna wykrywalność HIV jest wciąż w Polsce dużym problemem klinicznym i epidemiologicznym. Szacuje się, że problem zakażenia tym wirusem może dotyczyć 0,1 proc. populacji (przy rosnącej liczbie ciężarnych). Od połowy lat 90. obserwuje się wzrost liczby kobiet zakażonych HIV, które zachodzą w ciążę i decydują się na urodzenie dziecka.
Wbrew rozpowszechnionemu przekonaniu, zakażenie dziecka przez matkÄ™ nie jest nieuniknione. Ryzyko – w grupie kobiet niepoddajÄ…cych siÄ™ profilaktyce – wynosi 15-30 proc. ZwiÄ™kszajÄ… je m.in. poród drogami natury (do 70 proc. takich zakażeÅ„ dochodzi wÅ‚aÅ›nie podczas porodu), karmienie piersiÄ… oraz niepodawanie zakażonej ciężarnej leków antyretrowirusowych.
Pilotażowy program wykrywania zakażeń HIV u ciężarnych prowadzi, od początku 2005 roku, Instytut Matki i Dziecka. Na 300 wykonanych badań 3 wskazywały na zakażenie u kobiety.
Finansowany przez WOW NFZ Program wczesnego wykrywania zakażeÅ„ HIV u kobiet w ciąży adresowany jest do tych ciężarnych, które po przeprowadzeniu poradnictwa okoÅ‚otestowego wyrażą zgodÄ™ na badanie w kierunku zakażenia. W przypadku wyniku dodatniego lub wÄ…tpliwego (niejednoznacznego) pacjentka powinna wypeÅ‚nić anonimowÄ… ankietÄ™, zaÅ› lekarz – skierować jÄ… do kliniki chorób zakaźnych w celu wykonania testu potwierdzenia i objÄ™cia dalszÄ… opiekÄ…. Lekarz winien też zachÄ™cić kobietÄ™, by na dalszÄ… diagnostykÄ™ zgÅ‚osiÅ‚a siÄ™ razem z partnerem. Zakażone bÄ™dÄ… objÄ™te opiekÄ… medycznÄ…, podobnie jak ich dzieci.
Z kolei u ciężarnych z wynikiem ujemnym, u których jednak stwierdzono podwyższone ryzyko zakażenia, test winien zostać powtórzony w III trymestrze ciąży.

Lista placówek realizujących program profilaktyki jaskry

Lista placówek realizujących program badań przesiewowych HIV